آشنایی با پژوهشگاه ها و پژوهشکده های علوم انسانی در کشور(قسمت دوم)
پژوهشگاه علوم انساني و مطالعات فرهنگي http://www.ihcs.ac.ir/
«پژوهشگاه علوم انساني و مطالعات فرهنگي» نهادي پژوهشي است كه به طور عمده، وظيفه تحقيق در علوم انساني و انجام مطالعات فرهنگي را بر عهده دارد. به نحوي كه اكثر اساتيد برجسته حوزه علوم انساني در كارنامه خود ارتباط مؤثري با اين پژوهشگاه داشتهاند.
در سال 1360 با ادغام 12 مؤسسه پژوهشي، نهادي با عنوان «مؤسسه مطالعات و تحقيقات فرهنگي» وابسته به وزارت فرهنگ و آموزش عالي تشكيل شد. در سال 1369 پس از تغيير تشكيلات سازماني، اين مؤسسه با تصويب شوراي گسترش آموزش عالي عنوان «پژوهشگاه» را دريافت كرد كه تشكيلات سازماني آن در خرداد ماه 1372 به تصويب نهايي سازمان امور اداري و استخدامي كشور رسيد. در اين مدت نيز پژوهشگاههايي به آن اضافه شده و يك مؤسسه از آن منشعب شد.
در سال 1373 شوراي عالي پژوهشگاه به منظور تأكيد بر گرايش علوم انساني و مسائل فرهنگي در تحقيقات پژوهشگاه، عنوان «پژوهشگاه علوم انساني و مطالعات فرهنگي» را براي اين نهاد پيشنهاد كرد كه مورد تصويب شوراي گسترش آموزش عالي قرار گرفت.
در حال حاضر اين پژوهشگاه داراي پژوهشكده زبان و ادبيات فارسي، پژوهشكده انديشه سياسي در اسلام، پژوهشكده تاريخ، پژوهشكده زبانشناسي، پژوهشكده علوم اجتماعي، پژوهشكده مطالعات فرهنگها، پژوهشكده مطالعات تطبيقي اقتصاد، گروه بررسي مسائل زنان، گروه علم و دين، گروه فكرپروري براي كودكان و نوجوانان، گروه غربشناسي، گروه فلسفه و كلام، مركز تحقيقات امام علي (ع)، مركز اسناد فرهنگي آسيا و شوراي بررسي متون است.
گفتني است در حال حاضر پژوهشگاه علوم انساني و مطالعات فرهنگي در بعضي رشتهها در سطح كارشناسي ارشد و دكتري اقدام به پذيرش دانشجو ميكند.
پژوهشکده ها
- پژوهشکده تاریخ
پژوهشكده
تاريخ به منظور تحقيق و طبع و نشر يافته هاي محققان تاريخ ايران( سياسي، فرهنگي،
اجتماعي، اداري، نظامي، اقتصادي و جغرافياي تاريخي) از آغاز تا دوران معاصر تشكيل
شده است. براي نيل به اهداف مذكور، بخشهاي چهارگانه زير در پژوهشكده تاريخ شكل
گرفته اند:
الف- تاريخ ايران قبل از اسلام
ب - تاريخ ايران دوره اسلام
ج - تاريخ معاصر ايران
د - بخش پژوهش در تاريخ آسياي مركزي و قفقاز
- پژوهشکده ادبیات
ترويج
و احياي زبان و فرهنگ، كه ادبيات بخش برجسته و قابل توجه آن را تشكيل مي دهد، از
مهمترين عوامل حفظ هم بستگي و استقلال و نشان حيات ملتهاست.
پر بهاترين سرمايهء ملي ما در طول تاريخ، ميراث عظيم زبان
و ادبيات فارسي بوده است. پژوهشكده زبان و ادبيات فارسي مي كوشد تا اين ميراث
ارزشمند را به درستي و دقت تمام شناسايي، بازسازي و پاسداري كند. و به گسترش و
غناي هر چه بيشتر آن ياري رساند. و زمينه را براي خلق آثاري نو و ارزشمند فراهم سازد.
- پژوهشکده زبان شناسی
پژوهشكده
زبانشناسي با هدف مطالعهء علمي زبان فارسي و ديگر زبانها و گويشهاي رايج در ايران،
شناخت ريشه هاي تاريخي زبان فارسي و تقويت و گسترش امكانات آن براي نيازهاي نوين
جامعهء علمي به وجود آمده است.. زمينههاي عمده بررسيها و پژوهشكدههاي اين
پژوهشكده عبارتند از:
1ـ بررسيهاي تاريخي زبان فارسي و زبانهاي كهن ايراني در
دورههاي مختلف تاريخي، برپايه متنهاي مطمئن و اصيل (اين بررسيها ترجمة متنهاي كهن
و تهيه واژهنامه براي هريك، فراهم آوردن واژهنامه جامع و تدوين دستور هر يك از زبانها
را در بر ميگيرد.)
2ـشناسايي، بررسي و توصيف علمي گويشهاي ايراني (شامل تهية
واژهنامه و تحليل ساختاري و طبقهبندي گويشها) كه در نهايت ميتواند به تدوين
واژههاي تطبيقي، تهيه و تنظيم اطلس گويششناسي منجر شود.
3ـ بررسيهاي ساختاري (صرفي، نحوي و آوايي) فارسي معيار و
ساير گونههاي فارسي (درچارچوب نظريههاي علمي زبانشناسي جديد).
4ـ بررسيهاي اجتماعي ـ فرهنگي ـ زبان در ايران (برنامهريزي
زبان برخورد زبانها و ..)
5ـبررسي فرهنگ نگاري و تدوين انواع فرهنگها، واژهنامهها
و دانشنامههاي عمومي و تحليلي.
6ـ تأليف و ترجمه متون بنيادي در رشتههاي گوناگون
زبانشناسي براي استفاده دورههاي كارشناسي ارشد و دكتراي زبانشناسي
- پژوهشکده علوم اجتماعی
مطالعه و تحقيق نظري و كاربردي در رشته هاي علوم اجتماعي، تعيين نيازهاي تحقيقاتي و علمي با ديگر نهادهاي تحقيقاتي و اجرايي در سطح ملي و بين المللي، همكاري در ايجاد و ارتقاء برنامه هاي آموزشي پژوهشگاه در زمينه رشته هاي ذيربط، ارائه خدمات مشاوره اي در حيطه علوم اجتماعي به افراد و مؤسسات داخل و خارج از پژوهشگاه، ايجاد و توسعه شبكه اطلاع رساني در رشته هاي مختلف علوم اجتماعي و همكاري در اشائه و شناسايي تحقيقات.
- پژوهشکده مطالعات فرهنگ ها
پژوهشگاه
اميدوار است كه با تأسيس اين پژوهشكده، مركزيتي علمي براي تحقيقات و مطالعات
محققان ايراني كه تاكنون پراكنده بودند ايجاد نمايد، و با دعوت از متخصصان و
صاحبنظران طراز اول هر رشته، هدايت كارهاي علمي و پژوهشي را درجهت درست و روشمند
در سطح عالي به اجرا برساند. پژوهشگاه ميتواند با ارائه تحقيقات و تأليفات معتبر
و مستند و تدوين مجموعههاي فرهنگ شناسي، راهگشاي شناخت و آگاهي مستقل و دست اول
از اوضاع و احوال فكري و فرهنگي و تاريخي و اجتماعي ملتهاي ديگر باشد و امكانات
روابط مبادلات هماهنگ و تحقيقات تاريخي و تطبيقي را فراهم سازد. تأسيس و فعالسازي
پژوهشكده مطالعه فرهنگها، زمينههاي مناسب براي ياري به برنامههاي دولت را ممكن
ميسازد و دستاورد علمي و پژوهشي اين پژوهشكدهها ميتواند در طرحها و برنامهريزيها
و ارتباطات بينالمللي كشور مؤثر باشد.
اين پژوهشكده در كنار فعاليتهاي تحقيقاتي با ايجاد ارتباط
با مراكز مشابه در جهان و مبادلة استاد و محقق و دانشجو با كشورهاي ديگر، ميتواند
بخشهاي آموزشي زبانهاي بيگانه و دورههاي آموزش تكميلي شناخت فرهنگها را با ياري استادان
ميهمان به اجرا در آورد و نتايج تحقيقات پژوهشگران خارجي مقيم ايران را در جهت
اهداف و برنامههاي خود به كار گيرد.
- پژوهشکده مطالعات تطبیقی اقتصاد
علم اقتصاد به عنوان يكي از علوم اجتماعي و انساني متكفل توضيح پديدههاي اقتصادي در سطح خُرد و كلان است. توضيح اقتصادي با رويكرد رياضي كه طي قرن اخير غلبه يافته است ، به سيطره كميت در علم اقتصاد انجاميده و در پارهاي از مباحث ، اين دانش را به فن تقليل داده است. از اين رو در حال حاضر در دانشگاههاي كشور بجاي پرورش متفكر اقتصادي ، عمدتاً تكنسين اقتصادي تربيت ميشود. امروزه در كشورما اقتصاددانان براي تبيين پديدارهاي اقتصادي و روابط ميان آنها به مفاهيمي كه قابل اندازهگيري ، مشاهده پذير و قابل كمي سازي باشد ، بسنده ميكنند و در تحليلهاي اقتصادي نيز بجاي علت غايي به علت فاعلي اكتفا ميشود.
محدود شدن افق ديد مطالعات اقتصادي و تمركز بيش از حد آن در زمينه مدلهاي ذهني و مجرد علمي ـ با توسل به ابزارهاي آمار و رياضيات پيشرفته ـ باعث شده است كه عملاً رشته اقتصاد به صورت شاخهاي از رياضيات كاربردي درآيد و با مشكلات روش شناختي جدي مواجه شود. از آنجا كه ابزارگرايي افراطي در مطالعات اقتصادي در ايران سبب ناكامي در تحليل واقعي و جامع پديدهها و مسايل اقتصادي ايران شده است ، توجه بيشتر به مباني فكري و فلسفي علم اقتصاد و لحاظ نمودن انديشههاي اقتصادي مسلمانان و همچنين لحاظ كردن ابعاد مربوط به نهادها در تحليل اقتصادي ميتواند به بومي كردن ادبيات اقتصادي و گسترش افق نگرش اقتصادي بيانجامد. افزون بر آن پرورش محققاني كه علاوه بر مطالعات نظري در اقتصاد محض بتوانند با مطالعه و تحقيق در ارزشهاي فرهنگي و نهادها و رفتارهاي جامعه ، افق مطالعات اقتصادي را گسترش داده و تأثير فرهنگ و پيشينه تاريخي و نهادها را در شكلگيري و تحول زندگي اقتصادي مطالعه كنند ، از اهداف تأسيس اين پژوهشكده ميباشد. اين پژوهشكده شامل سه گروه زير است.
گروه انديشههاي اقتصادي در اسلام (اقتصاد اسلامي)
زمينههاي بررسي و پژوهش در گروه اقتصاد اسلامي شامل موارد زير است :
- بررسي نقش دانشمندان مسلمان در تحول انديشه اقتصادي.
- بررسي انديشههاي اقتصادي و مطالعه مكاتب فكري در ادبيات اقتصاد اسلامي.
- بررسي انديشههاي اقتصادي انديشمندان مسلمان در نيمه دوم قرن بيستم تحت عنوان اقتصاد اسلامي
بهرهمندي از امكانات آن و تعامل با كشورها و انديشمندان مسلمان.
- بررسي مباني فقهي اقتصاد اسلامي.
گروه نظامهاي اقتصادي معاصر
زمينههاي بررسي و پژوهش در اين گروه شامل مباحث نظري و كاربردي نظام اقتصادي است. لذا گستره وسيعي از موضوعات را شامل ميشود كه برخي از آنها به شرح زير است :
- نظام و ساختار اقتصادي ايران به طور كلي و بررسيهاي موضوعي آن.
- تاريخ اقتصادي ايران و بررسي پيشينه موضوعات اقتصادي ايران مانند : برنامهريزي توسعه در ايران ، بودجهريزي ، ماليات ، كشاورزي ، صنعت ، بازرگاني ، بانكداري ، جمعيت ، بيكاري ، تورم و ...
- بررسي نظام بازار شامل الگوهاي نظري و عملي سرمايهداري و انواع آن.
در موضوعات اقتصاد خُرد ـ اقتصاد بخش عمومي ـ پول و بانكداري ـ رشد و توسعه اقتصادي ـ اقتصاد بينالملل ـ اقتصاد مالي و ...
- نظريه پردازي و الگو سازي براي تبيين روابط ميان پديدههاي اقتصادي و ارايه راه حل براي مسايل اقتصادي با استفاده از موازين اقتصاد اسلامي.
- بررسي تطبيقي ساختار اقتصادي كشورهاي اسلامي و وضعيت اقتصادي جهان اسلام و زمينههاي همكاري ميان كشورهاي مسلمان.
- بررسي سازمانهاي اقتصادي بينالمللي در جهان اسلام مانند گروه بانك اسلامي توسعه ، به منظور - بررسي نظام اقتصادي سوسياليسم بازار.
- بررسي اقتصاد مختلط.
- بررسي ساختارهاي اقتصادي مختلف در دوره معاصر.
- بررسي تحولات اقتصادي جهان اسلام در دوره معاصر.
- بررسي انديشههاي اقتصادي غرب.
- تجزيه و تحليل مكتبهاي اقتصادي.
- بررسي نسبت اقتصاد با ديگر علوم و نظامهاي اجتماعي.
- بررسي نسبت اقتصاد و فرهنگ.
- بررسي تطورات و شاخههاي جديد در دانش اقتصاد.
گروه فلسفه و روش شناسي اقتصاد
زمينههاي بررسي و پژوهش در اين گروه عبارتند از :
- بررسي مفاهيم اقتصادي از منظر فلسفي مانند : عقلانيت ، انسان اقتصادي ، عدالت اقتصادي ، تعادل ، رفاه ، مطلوبيت ، آزادي اقتصادي ، توسعه و ...
- مباحث معرفت شناختي در علم اقتصاد مانند : عينيت ، روايي ، صدق ، نقش تجربه و ما قبل تجربه در گزارههاي اين دانش ، جايگاه جمله وارة ثبوت ساير شرايط در اين دانش ، شهود و نقش آن در فرايند نظريه پردازي اقتصادي و ...
- روش شناسي علم اقتصاد.
- تجزيه و تحليل بنيادها و لوازم متافيزيكي اقتصاد.
- بررسي نسبت دين و اخلاق با نظريههاي اقتصادي.
- فلسفه و اقتصاد.
- بررسي خاستگاه تاريخي و شرايط تكوين نظريههاي اقتصادي.
مراکز پژوهشی
- مرکز تحقیقات امام علی (ع)
-
مزين
شدن سال 79 بنام مبارك اميرالمؤمنين علي (ع) از سوي مقام معظم رهبري، صفاي دل و
شور دروني را متجلي ساخت و در حد بضاعت افراد و سازمانها اقداماتي در خور و
شايسته بعمل آوردند كه از آن جمله برگزاري كنگره بينالمللي «امام علي (ع) و
عدالت، وحدت و امنيت» از سوي پژوهشگاه علوم انساني و مطالعات فرهنگي بود، لزوم
استمرار بخشيدن به فضاي ايجاد شده و سرور قلبي حادث شده از جمله بسترهايي بود كه
در روزهاي پاياني كنگره، زمينه پيشنهاد تأسيس « مركز تحقيقات امام علي عليه السلام» را فراهم آورد و در خرداد ماه سال 1380
ايجاد اين مركز از سوي شوراي گسترش آموزش عالي به تصويب رسيد.
هدف اصلي از ايجاد اين مركز برداشتن گامي در راستاي تحقق
بند 4 اصل 3 قانون اساسي مبني بر تقويت روح بررسي و تتبع و ابتكار در زمينههاي
علمي، فني، فرهنگي و اسلامي است. در اين راستا شناسايي سيره نظري و عملي امام علي
(ع) در ابعاد اجتماعي، به
معناي عام آن، همچنين عرضه ابعاد اجتماعي سيره نظري وعملي امام علي (ع) به جامعه
بشري بمنظور حركت به سوي جامعه علوي، از اهداف خاص مركز مي باشد.
آدرس:
خيابان شيخ بهايي جنوبي، بلوار آزادگان، خيابان 25 پلاك 65
www.Imamali.ac.ir
- مرکز اسناد فرهنگی آسیا
به
منظور شناساندن ميراث عظيم و پربار كشورهاي آسيايي و ترويج فرهنگ اين سرزمينها، در
جهت گردآوري، طبقهبندي و انتشار اطلاعات مربوط به كليه اسناد و مدارك فرهنگي و
تشويق و كمك به پژوهشها و بررسيهاي فرهنگي و هنري ملل آسيايي و تربيت پژوهشگران در
اين زمينه و همچنين گسترش تفاهم علمي و فرهنگي ميان ملل، مركز اسناد فرهنگي آسيا
در سال 1355 در تهران تأسيس گرديد.
اين مركز با مطالعه و بررسي نهادهاي مرتبط به منظور بهرهگيري
از فرآيند امور در سازمانها و نهادهاي مرتبط و نهايتاً احصاء روشهايي كه در پيشبرد
اهداف مركز مؤثر باشد موفق به اقداماتي گرديده كه اهم آن به شرح ذيل ميباشد:
1ـ برگزاري سمينار برنامهريزي فرهنگي آسيا
2ـ برگزاري سمينار تخصصي شبكه اطلاع رساني فرهنگي در آسيا و
اقيانوسيه
3ـ برگزاري نمايشگاه هنر گرافيك آسيا
4ـ برگزاري نمايشگاه و سمينار تاريخ خط در شرق اسلامي
5ـ انتشار 35 عنوان كتاب در زمينههاي مرتبط
6ـ گردآوري حدود 7000 جلد كتاب به زبانهاي مختلف بهمراه
مجموعه اي از اسلايدهاي هنرهاي سنتي آسيا.
7ـ ايجاد سايت اينترنتي مركز با آدرس www.acdcu.ir
در پایان یادآور می شویم که در سایت این موسسه پژوهشی آدرس و اسامی اساتید این موسسه به تفصیل آمده است که می توانید با مراجعه به این سایت از این اطلاعات استفاده کافی و لازم را ببرید.
یا حق
اولین وبلاگ تخصصی تشکیلات * . . . . . . . . * تشکل معبد من است -شهید بهشتی * . . . . . . . . * باشگاه تشکیلات محلی برای به اشتراک گذاشتن تجربیات ماست * . . . . . . . . * منتظرتان هستیم